5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun Koruma Tedbirleri başlığı altında düzenlenen “Yakalama” ve “Gözaltı” tedbirlerine ve şüpheli haklarına ilişkin detaylı bilgi edinmek için aşağıda yer verdiğimiz yazımıza göz atabilirsiniz. Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği çerçevesinde detaylıca düzenlenmiş olan bu hususlar İnsan Hakları, Şüpheli ve Sanık Hakları, Ceza Hukuku prensipleri ve temel ilkeleri açısından son derece önem arz etmektedir. İfade Alma ve Sorgu Usulüne ilişkin şüpheli hakları hakkında bilgi almak için “İfade Alma ve Sorgu” başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.
YAKALAMA ve GÖZALTINA ALMA
3.Gözaltına Alma Kararına İtiraz
1-YAKALAMA ve GÖZALTINA ALMA
1.a.Yakalama :
Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.
Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.
1.b.Gözaltına Alma:
Gözaltına alma, şüpheli olan bir kişinin özgürlüğünün geçici olarak sınırlanarak alıkonulmasıdır. Gözaltı, bir koruma tedbiridir.Gözaltına alma kararını vermeye yetkili olan kişi; Cumhuriyet Savcısıdır. Ancak, acil durumlarda ya da toplu işlenen suçlarda kolluk amirleri de gözaltı kararı vermeye yetkilidir.
Gözaltına alma kararı:
- soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve
- kişinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır.
Yakalanan kişinin gözaltına alınacak olması veya zor kullanılarak yakalanması hâllerinde hekim kontrolünden geçirilerek yakalanma anındaki sağlık durumu belirlenir.Gözaltına alınan kişinin herhangi bir nedenle yerinin değiştirilmesi, gözaltı süresinin uzatılması, serbest bırakılması veya adlî mercilere sevk edilmesi işlemlerinden önce de sağlık durumu hekim raporu ile tespit edilir. Gözaltı birimine getirilir; güvenlik araması ve nezarethane işlemleri tamamlanır.
2-GÖZALTI SÜRESİ
Gözaltı süresi ne kadar ve gözaltı süresi ne zaman dolar?yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre on iki saatten fazla olamaz.
Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle; Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin, her defasında bir günü geçmemek üzere, üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir.
Suçüstü hâlleriyle sınırlı olmak kaydıyla; kişi hakkında aşağıdaki bentlerde belirtilen suçlarda mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirleri tarafından yirmi dört saate kadar, şiddet olaylarının yaygınlaşarak kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasına yol açabilecek toplumsal olaylar sırasında ve toplu olarak işlenen suçlarda kırk sekiz saate kadar gözaltına alınma kararı verilebilir. Ancak kişi en geç kırk sekiz saat, toplu olarak işlenen suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır.
Gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hâkiminin kararı üzerine, gözaltına alınıp da serbest bırakılan kişi hakkında yakalamaya neden olan fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça bir daha aynı nedenle yakalama işlemi uygulanamaz.
3-GÖZALTINA ALMA KARARINA İTİRAZ
Yakalama işlemine, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karşı, yakalanan kişi, müdafii veya kanunî temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir.
Sulh ceza hâkimi incelemeyi evrak üzerinde yaparak derhâl ve nihayet yirmi dört saat dolmadan başvuruyu sonuçlandırır. Yakalamanın veya gözaltına alma veya gözaltı süresini uzatmanın yerinde olduğu kanısına varılırsa başvuru reddedilir ya da yakalananın derhâl soruşturma evrakı ile Cumhuriyet Savcılığında hazır bulundurulmasına karar verilir.
Gözaltına alınan kişi bırakılmazsa, en geç bu süreler sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir. Sorguda müdafii de hazır bulunur.
4-GÖZALTINDA ŞÜPHELİ HAKLARI
- Kişinin hangi sebeple gözaltına alındığını öğrenme hakkı.
- Kanundaki sürelere uygun olarak mahkeme önüne çıkarılması.
- Gözaltı kararına itiraz hakkı.
- Gözaltı kararının uzatılmasına itiraz hakkı.
- Yakınlarına haber verilmesi hakkı.
- Avukatla görüşme hakkı.
- Birden fazla avukatın yardımını alma hakkı.(Soruşturma evresinde, ifade almada en çok üç müdafi hazır bulunabilir.)
- Avukat seçebilecek durumda olunmaması halinde barodan avukat talep etme hakkı.
- Sağlık durumunun bozulması halinde tedavi hakkı.
- Tuvalet, yemek, temizlik gibi zorunlu ihtiyaçların karşılanması.
- Hasımları ile aynı nezarethanede bulunmamayı isteme hakkı.
Susma hakkı.
5-GÖZALTI İTİRAZ DİLEKÇESİ
İZMİR SULH CEZA HÂKİMLİĞİ’NE
İZMİR Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma No: …/… …
ŞÜPHELİ : Adı veSoyadı-(T.C. Kimlik No)-Adres
MÜDAFİİ :
SUÇ :…
SUÇ TARİHİ : …/…/…
GÖZALTI TARİHİ : …/…/… saat: …/…
AÇIKLAMALAR :
1-Müvekkilimin …… tarihinde ….. mahallesinde meydana gelen bina içerisinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında hırsızlık suçunu işlediği iddiasıyla İzmir Cumhuriyet savcısının emriyle gözaltına alınmasına karar verilmiştir.
2-Şöyle ki; CMK m. 91/2 hükmüne göre “Gözaltına alma, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin bir suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır”. Gözaltı kararı verilebilmesi için suçun müvekkilim tarafından işlendiği hususunda somut delillerin bulunması gerekir. Müvekkilimin suç tarihinde olay mahallinde üzerine yüklenen suçu işlediğine yönelik herhangi bir somut delil bulunmadığı açıktır. Buna rağmen müvekkilimin gözaltına alınmasına yönelik sayın savcılığın kararı hukuka aykırıdır. Bu sebeple gözaltı kararının kaldırılmasına ve serbest bırakılmasına karar verilmesini talep ederiz.
SONUÇ VE TALEP : Yukarıda kısaca açıklanan nedenlerle itirazımızın kabulüne, müvekkilimin gözaltına alınmasına yönelik sayın savcılığın kararının itirazen incelenerek kaldırılmasına karar verilmesini müvekkilim adına saygılarımla arz ve talep ederim. …/…/…
KAYADAN HUKUK & DANIŞMANLIK - İZMİR HUKUK BÜROSU 
Yorum bırakın